Toshkent bodibilding bo‘yicha Osiyo chempionatini ikki marta qabul qilgan: 46-chempionat poytaxtda 2012 yil 1 iyunda 25 mamlakat vakillari ishtirokida o‘tgan, 49-chempionat esa 2015 yil 29 sentyabrdan 4 oktyabrgacha bo‘lib o‘tgan va federatsiya hisobotiga ko‘ra, 23 mamlakat 300 dan ortiq atlet olib kelgan. Yutuqlar ro‘yxatidagi birinchi Osiyo satrini Aleksandr Saxarov ochadi: 2013 yil 1 sentyabrda Vyetnamda u «atlet-fizik 175 sm dan yuqori» toifasida g‘olib chiqqan. Bularning barchasi O‘zbekiston bodibilding va fitnes federatsiyasining ochiq arxivida turibdi: 1987 yildan 2025 yilgacha 137 turnir, turnir yozuvlarida 2 579 fotosurat va 140 hujjat; butun arxivda esa, shaxsiy sahifalar va taqvimlar bilan birga, 2 623 surat. Ushbu maqola xotirani emas, arxivni so‘zlab beradi.
Toshkent Osiyo chempionatini ikki marta qabul qilgan: 2012 va 2015 yillarda
Qit’a birinchiligi O‘zbekistonga birinchi marta 2012 yilda kelgan. 46-Osiyo bodibilding chempionati haqidagi arxiv yozuvida qisqa aytilgan: medallar uchun 25 mamlakat vakillari kurashgan, ular orasida Yaponiya, Janubiy Koreya, Eron, Ummon, Qatar, Hindiston, Pokiston, Mo‘g‘uliston, Qozog‘iston bor. Turnir IFBB yo‘nalishi bo‘yicha qayd etilgan. Yozuvga 60 ta fotosurat biriktirilgan.
Ikkinchi marta, uch yildan so‘ng, Toshkent bodibilding va fitnes bo‘yicha 49-Osiyo chempionatini qabul qildi — 2015 yil 29 sentyabrdan 4 oktyabrgacha, ABBF kongressi bilan birga. Federatsiya hisoboti raqamlarni keltiradi: 23 mamlakat va 300 dan ortiq atlet. O‘sha matnda federatsiya buni nega chegara deb hisoblashini ham tushuntiradi.
«Toshkent Osiyoda ekani hammaga ma’lum. Ammo «Osiyo»ning Toshkentda bo‘lishi yaqin vaqtgacha ko‘tarib bo‘lmas ish bo‘lib tuyulardi».
Birinchi Osiyo satri — 2013 yil 1 sentyabr, Vyetnam
Terma jamoaning Osiyo medallari hisobi 30 avgustda boshlangan 2013 yilgi 47-Osiyo chempionatidan (Vyetnam) boshlanadi. Aleksandr Saxarov «atlet-fizik 175 sm dan yuqori» toifasida g‘olib chiqdi; 2026 yilgi monografiyadagi uning yutuqlar jadvalida bu satr 2013 yil 1 sentyabr sanasi bilan turadi.
Bitta izohni arxivning o‘zi qiladi: bu umuman birinchi safar emas. Vyetnam safari haqidagi hisobotda ochiq yozilgan: «shu darajadagi musobaqalarga tarixiy chiqishlar, hatto yorqin g‘alabalar ham bo‘lgan». Yangisi format edi: «bir necha toifadagi atletlarning 6 kishilik jamoaviy safari — mahalliy bodibilding rivojidagi yangi bosqich». O‘sha yerda Olimpiya qo‘mitasi hamda respublika Madaniyat va sport vazirligi ko‘magi ham tilga olinadi. Yozuvda 44 ta fotosurat saqlangan.
O‘zbekiston Osiyo taqvimiga qanday kirdi: WBPF va ABBF
O‘zbekiston bodibilding va fitnes federatsiyasi 2006 yilda tashkil etilgan. 2026 yilgi kitobga ko‘ra, WBPF va ABBF tarkibiga qabul qilinganlik haqidagi xabarnomalar 2012 yil 31 dekabrda keladi, 2013 yil yanvarining birinchi kunlarida esa federatsiya sayti xabar beradi: federatsiya jahon federatsiyasi WBPF va Osiyo federatsiyasi ABBF tarkibiga rasman kirdi.
Bu yerda bitta izoh muhim, usiz manzara noto‘g‘ri bo‘ladi. 2012 yilgi Toshkent turniri arxivda IFBB yo‘nalishi bo‘yicha qayd etilgan, 2013 yildan esa terma jamoaning asosiy Osiyo yo‘nalishi ABBF va WBPF orqali o‘tadi. Uchinchi yo‘nalish ham bor: Olmaotada o‘tgan NABBA versiyasidagi 2019 yilgi Osiyo chempionati, unda Bahromjon Boymirzayev mens-fizik toifasida mutlaq chempion bo‘lgan. Bular turli tashkilotlar va ularning unvonlarini bitta yig‘indiga qo‘shish to‘g‘ri emas.
Federatsiya arxividagi Osiyo chempionatlari: 2012—2022
| Yil | Turnir | Joy va sanalar | Qayd etilgani |
|---|---|---|---|
| 2012 | 46-Osiyo chempionati (IFBB) | Toshkent, 2012 yil 1 iyun | 25 mamlakat vakillari; yozuvda 60 fotosurat |
| 2013 | 47-Osiyo chempionati (ABBF—WBPF) | Vyetnam, 2013 yil 30 avgustdan | Olti atletdan iborat jamoa; Aleksandr Saxarov oltini; 44 fotosurat |
| 2014 | 48-Osiyo chempionati | Yozuvning o‘zida na joy, na sana bor; ilova qilingan ABBF hujjatlari Makaodagi turnir va kongress haqida so‘zlaydi, 2014 yil 26 avgust — 1 sentyabr | Yozuvda terma jamoa natijalari yo‘q; 30 fotosurat, 6 hujjat |
| 2015 | 49-Osiyo chempionati (ABBF—WBPF—UzFBF) | Toshkent, 2015 yil 29 sentyabr — 4 oktyabr | 23 mamlakat, 300 dan ortiq atlet, ABBF kongressi; Mixail Volinkin (yoshlar, mutlaq toifa) va Pavel Umurzakov (90 kg gacha) oltini, Aleksandr Saxarov kumushi; 90 fotosurat |
| 2016 | 50-Osiyo chempionati | Timphu, Butan, 2016 yil 2—8 sentyabr | Mixail Volinkin kumushi (100 kg dan yuqori), Vladimir Volinkin bronzasi (yoshlar 75 kg dan yuqori), Pavel Umurzakov 90 kg gacha kumush va ustalar toifasida kumush, Farhod Subxonqulov 5-o‘rin (80 kg gacha) |
| 2017 | Osiyo chempionati (ABBF—WBPF), yozuvda raqami yo‘q | Seul, Janubiy Koreya, 2017 yil 20—26 avgust | Guljahon Turdiqulova oltini (model-fizik); Yelena Nurayeva, Mixail Volinkin (100 kg dan yuqori) va Dilshod Niyozov kumushi |
| 2018 | 52-Osiyo chempionati (ABBF—WBPF) | Pune, Hindiston, 2018 yil 2—8 oktyabr | Oltita birinchi o‘rin: Pavel Umurzakov, Yelena Bekirova («oltin x 2»), Guljahon Turdiqulova, Yelena Nurayeva va Davronbek Tuyg‘unov; Vladimir Volinkin va Baxshulla Sayfullayev kumushi |
| 2019 | 53-Osiyo chempionati (ABBF—WBPF) | Batam, Indoneziya; yozuvda sana yo‘q, monografiyada satrlar 2019 yil 1 oktyabr sanasi bilan turadi | Rushana Maksumova, Angelina Osipyan va Donyor Hasanov oltini; Pavel Umurzakov ustalar orasida kumush |
| 2019 | Osiyo chempionati (NABBA) — boshqa tashkilot | Olmaota, Qozog‘iston, 2019 yil 16 noyabr | Bahromjon Boymirzayev — mens-fizikda mutlaq chempion; Margarita Axmetzyanova va Abror Iminjonov oltini; 10 fotosurat |
| 2022 | 54-Osiyo chempionati | Maldiv orollari, 2022 yil 15—21 iyul | Pavel Umurzakov kumushi, Olesya Shoxina kumushi, Angelina Kalinina bronzasi |
Jadval federatsiya arxivi yozuvlari va 2026 yilgi monografiyaning yutuqlar ro‘yxatlari asosida tuzilgan. Yozuvda to‘liq bayonnoma bo‘lmagan joyda ustunda faqat haqiqatan qayd etilgan ma’lumot turadi. 2026 yilgi kitob bu oraliqni bitta satr bilan yakunlaydi: 2013 va 2019 yillar orasidagi yetti mavsumdan oltitasi sovrinli o‘rinlar bilan belgilangan.
Osiyo bayonnomalarida takrorlanadigan ismlar
O‘n yilni ketma-ket o‘qisangiz, portlash emas, yo‘nalish ko‘rinadi. Bir xil odamlar qit’a sahnasiga yildan yilga qaytadi.
- Pavel Umurzakov — Toshkentda 90 kg gacha oltin (2015), Butanda ikki kumush (2016), Punede ustalar orasida oltin (2018), Batamda ustalar orasida kumush (2019) va Maldiv orollarida kumush (2022). Monografiya uni mamlakat tarixidagi bodibilding bo‘yicha birinchi jahon chempioni deb ataydi — bu 2016 yilgi unvon.
- Mixail Volinkin — 2015 yilgi uydagi Osiyo chempionatida yoshlar orasida mutlaq toifada oltin, Butanda 100 kg dan yuqorida kumush (2016) va Seulda o‘sha toifada kumush (2017).
- Yelena Bekirova — Punede model-fizikda yoshlar va kattalar orasida «1-o‘rin (oltin x 2)», federatsiya hisobotida shunday yozilgan; monografiyadagi shaxsiy jadvalida bu turnir uchun bitta satr turadi, model-fizik 165 sm gacha.
- Davronbek Tuyg‘unov — Punede atlet-fizik 180 sm dan yuqorida oltin; o‘sha yilning 22 aprelida u ayni toifani Toshkentdagi «Turkiston» saroyida o‘tgan Markaziy Osiyo chempionatida ham yutgan.
- Rushana Maksumova — Batamda model-fizik 30—40 yoshda oltin va o‘sha turnirda 165 sm gacha toifada bronza.
Ayollar toifalari: federatsiya hisobotida 2017 yil, shaxsiy jadvallarda 2018 yil
2026 yilgi monografiya uchun yig‘ilgan shaxsiy yutuqlar ro‘yxatlarida ayollarning Osiyo satrlari birinchi marta 2018 yilda, Punede paydo bo‘ladi. Ammo federatsiyaning bir yil oldingi Seuldan yuborgan hisoboti Guljahon Turdiqulovaning «model-fizik» toifasidagi oltinini allaqachon tilga oladi. Tafovut fakt bo‘yicha bahs emas, manbalarning to‘liqligi bilan izohlanadi: shaxsiy jadvallar kartochkasi monografiyaga tushgan atletlar bo‘yicha yuritiladi — Turdiqulova va Nurayevaning kartochkasi esa unda yo‘q; sayt hisobotlari butun jamoa bo‘yicha yoziladi. Biz ikkala sanani ham keltiramiz va qulayini tanlamaymiz.
Manbalar qayerda farq qiladi va nega buni yashirmaymiz
Raqamlash. 2014 yilgi arxiv yozuvi «48-Osiyo chempionati» deb nomlangan, unga ilova qilingan ABBF va WBPF bosh kotibi Datuk Pol Chua xati esa Makaoda 2014 yil 26 avgust — 1 sentyabr kunlari o‘tgan turnir va kongressni 49-deb ataydi. Shu bilan birga 2015 yilgi Toshkent turniri federatsiyaning barcha manbalarida 49-sifatida o‘tadi. Qator undan keyin ham uzluksiz emas: arxivda 51-raqam umuman yo‘q, 2017 yilgi Seul yozuvi esa umuman raqamsiz turadi. Biz xalqaro raqamlashni orqaga qaytib tuzatishga urinmaymiz va ABBF bilan solishtirilgunicha halol yozamiz: arxivda ikkita turli raqam turibdi.
Ism. Seul va Pune bayonnomalarida sportchi Yelena Nurayeva deb yozilgan. Federatsiyaning 2022 yil 1 noyabrdagi ta’ziyanomasida boshqa shakl turadi: Alena Nurayeva (1978—2022), «Respublika, Osiyo va Jahonning ko‘p karra chempioni». Biz jadvalda bayonnoma shaklini qoldiramiz va ikkinchisini shu yerda nomlaymiz.
Sanalar va suratlar hisobi. 2022 yilgi Maldiv orollari arxivda 15—21 iyul deb, Umurzakovning yutuqlar jadvalida esa 12 iyul deb turadi. Arxiv hajmini ham har xil sanashadi: 2026 yilgi kitob 2 904 fotosuratni keltiradi — bu uning hisobi; federatsiya saytida bugun barcha yozuvlarda 2 623 surat bor, shundan 2 579 tasi turnir yozuvlarida. Hujjatlar soni mos keladi: 140. Ularni bayonnoma deb atash mumkin emas — faqat 2014 yilgi bitta yozuvning olti faylida inspeksiya hisoboti, musobaqa reglamenti, ariza shakli, kunlik dastur, matbuot akkreditatsiyasi shakli va hakamlarni nomzodga qo‘yish shakli yotibdi.
Bu satrlar ortida nima turibdi
Qit’a medallari havodan paydo bo‘lmaydi: har birining orqasida zal, murabbiy va tartib turadi. Federatsiyaning to‘liq arxivi — 1987 yildan 2025 yilgacha 137 turnir, ularning yozuvlarida 2 579 fotosurat va 140 hujjat — O‘zbekiston bodibilding va fitnes federatsiyasi saytida ochiq; federatsiyaga uning prezidenti Timur Sobirov rahbarlik qiladi.
PROFORM nomi bu arxivda birinchi yil turgani yo‘q: 2011 yil dekabrida klub «Zarafshon» konsert zalida «Chempionlar kechasi» shou-turnirini tashkil qilgan, PROFORM Classic festivali esa 2013, 2014, 2019 va 2020 yillar taqvimlarida qayd etilgan.
PROFORM DINAMO Toshkent, Mirzo Ulug‘bek shoh ko‘chasi, 8a manzilida sutkasiga 24 soat ishlaydi. Klub bo‘ylab ekskursiya bepul, yozilish uchun telefon: +998 94 045 54 48. Abonement evaziga hech kim Osiyo chempionati medalini va’da qilmaydi. Ammo aynan shu yerda ushbu maqolada yillar bo‘yicha yozilgan o‘sha yo‘l boshlanadi.