Timur Sabirov — O'zbekiston bodibilding va fitnes federatsiyasi prezidenti. Bu lavozimni u tashqaridan tayinlanish orqali olmagan: u 2006 yilda federatsiyani tashkil etganlardan biri, undan oldin esa o'zi o'n yil sahnada chiqish qilgan. Quyida uning tarjimai holi tekshirib bo'ladigan manbalar bo'yicha yig'ilgan: xalqaro federatsiyalar reestrlari, respublika nashrlari e'lonlari va federatsiyaning ochiq arxivi. Manbalar bir-biridan farq qilgan joyda buni yashirmay aytamiz.
Hujjat bilan tasdiqlanadigan narsalar
Sport rahbarining ommaviy tarjimai holi bilan odatda bir muammo bo'ladi: faktlarning yarmi birlamchi manbasiz aylanma tarzda qayta aytiladi. Shuning uchun o'zingiz ochib tekshira oladigan narsalardan boshlaymiz.
| Fakt | Qayerda tekshiriladi |
|---|---|
| O'zbekiston bodibilding va fitnes federatsiyasi prezidenti | Bir kunda to'rtta mustaqil nashr, 2024 yil 13 iyun: Gazeta.uz ruscha va o'zbekcha versiyalarda, Afisha.uz, TheMag.uz, UzDaily |
| Osiyo bodibilding federatsiyasi ABBF ning Deputy President'i | abbf.asia/EC.html dagi ijroiya qo'mita tarkibi — ism to'g'ridan-to'g'ri ko'rsatilgan |
| WBPF tibbiy va antidoping qo'mitasi a'zosi | wbpsf.org/EC.html dagi ijroiya qo'mita tarkibi |
| Federatsiyaning hammuassisi, 2006 yil | Ruscha Vikipediya; tashkil etilgan yilning o'zi federatsiya arxivi bilan ham tasdiqlanadi |
| O'zbekiston mutlaq chempioni | Barcha manbalarda bir xil; faqat yillar farq qiladi |
Oxirgi satr izoh talab qiladi. Federatsiya sahifasi 2006–2008 yillarni ko'rsatadi, inglizcha Vikipediya esa 2007 va 2008 yillarni. Farq bir mavsum, uni ishonchli yopadigan hujjat yo'q, shuning uchun matnda ehtiyotkor ifoda turadi: 2000-yillarning ikkinchi yarmi. Bu mayda gap emas. Raqamlari chiroyli satr uchun moslashtirilgan rahbar tarjimai holi undagi qolgan hamma narsani ham qadrsizlantiradi.
Yerto'la, to'qsoninchi yillar va o'n uch yoshda qabul qilingan qaror
Timur zalga o'smirlik chog'ida, to'qsoninchi yillarning boshida kelgan. Turli suhbatlarda u goh o'n ikki, goh o'n uch yoshni aytadi — o'ttiz yil oldingi voqea uchun oddiy xotira xatosi, va bu yoshni aniqlashtiradigan boshqa manba yo'q. Zal yerto'lada edi, o'sha paytdagi Toshkentda shunday sport zali ko'p edi: beton, uyda yasalgan shtangalar, shamollatish yo'q va yagona skameykaga navbat.
«Men zalga kirdim, hammasini ko'rdim va dedim: „Bu meniki“. Bir qarashda muhabbat. O'sha kundan boshlab birorta ham mashg'ulotni qoldirmadim».
Keyingisi tarjimai hollarda odatda tushirib qoldiriladi. To'qsoninchi yillarning boshi O'zbekistonda eski ta'minot tizimining yemirilishi va juda kambag'al dasturxon degani. «Ba'zan biz shunchaki qozonda makaron qaynatardik, va buni yeyish kerak edi», — deb eslaydi u o'sha yillarni. Haftasiga olti marta mashq qiladigan o'sayotgan o'smir uchun oqsilli ovqat topib kelinadigan narsa edi. Uning pulini u o'zi ishlab topgan: bozorda mashina yuvgan, otasi bilan birga ishlagan.
Bu davrda e'tiborga loyiq ikkinchi narsa temirga aloqador emas. O'n besh yoshga borib u fiziologiya va endokrinologiyani institutning uchinchi kursi darajasida o'qigan. Internet yo'q edi, metodikani qayta yozilgan videokassetalardan izlashardi, oddiy darslik esa kamyob narsa edi. O'n besh yoshida gormonal boshqaruvni topshiriq uchun emas, qiziqqani uchun tushunadigan odam yigirma yildan keyin xalqaro federatsiyaning tibbiy va antidoping qo'mitasida bo'lib chiqishi qonuniy. Bu bitta chiziq, faqat vaqt bo'ylab cho'zilgan.
Sahna: debyutdan mutlaq unvongacha
O'n yetti yoshida u allaqachon murabbiy bo'lib ishlagan — ya'ni o'zi chiqish qilishdan oldin kasb bilan pul topa boshlagan. Sahnaga birinchi chiqishi deyarli o'n to'qqiz yoshida bo'lgan.
«Men sahnaga chiqdim va shunday adrenalin oldimki, zavqlana boshladim. Ajoyib chiqish qildim, darrov oltin medal oldim».
Debyutdan keyin deyarli uzluksiz uch yillik startlar va O'zbekiston mutlaq chempioni unvoni keldi — ya'ni o'z vazn yoki bo'y toifasida emas, barcha toifalar g'oliblarini o'zaro solishtirishdagi g'alaba. Respublikada bu ichki taqvimning eng yuqori pog'onasi. Musobaqa karerasi 2000-yillarning ikkinchi yarmiga to'g'ri keldi va vaqt jihatidan federatsiya qurish bilan ustma-ust tushdi: sportchi va tashkilotchi bir odamda ketma-ket emas, parallel yashagan.
To'lanmagan sovrin puli — sportchi tashkilotchiga aylangan nuqta
Burilishga g'alaba emas, adolatsizlik sabab bo'ldi. Sportchilarga sovrin jamg'armasi va'da qilingan, ammo to'lanmagan.
«O'shanda men o'zimga maqsad qo'ydim: sportchilar bunday azob chekmaydi».
Javob janjal emas, tashkiliy ish bo'ldi. U O'zbekiston tarixidagi birinchi tijorat chempionatini haqiqiy, oldindan e'lon qilingan sovrin jamg'armasi bilan yig'di — «Chempionlar kechasi» turniri. Bu qadamning ma'nosi sahnaga chiqqan har kimga tushunarli: tayyorgarlikka yarim yil umrini va daromadining sezilarli qismini sarflaydigan sportchi pul joyida ekanini bilishi kerak. Turnir shu qadar muvaffaqiyatli o'tdiki, federatsiya unga rahbarlikni taklif qildi. U o'shanda yigirma uch yoki yigirma to'rt yoshda edi.
2006: noldan qurilgan federatsiya
O'zbekiston bodibilding va fitnes federatsiyasi 2006 yilda tashkil etilgan va birinchi yilning o'zida ikkita respublika startini o'tkazgan — 2 aprel va 1 oktyabr. Uning paydo bo'lishi bilan atletlar uchun aynan nima o'zgargani alohida materialda batafsil tahlil qilingan: federatsiya 2006 yilda qanday paydo bo'ldi. Qisqasi: undan oldin ham mamlakatda musobaqalar bo'lgan, lekin alohida klublarning tarqoq turnirlari sifatida — suzib yuruvchi hakamlik qoidalari bilan, yagona taqvimsiz va respublika startining g'olibi mamlakatdan tashqarida umuman tan olinishi kafolatisiz.
Bunday hajmdagi sport turida federatsiya rahbarining ishi tantanalardan iborat emas. Bu bir yil oldin kelishiladigan taqvim; Toshkentda ham, Farg'onada ham bir xil bo'lgan vazn o'lchash va o'lchov protokoli; umumiy mezonlar bo'yicha o'qitilgan hakamlar hay'ati; xalqaro tuzilmalarga a'zolik, usiz milliy chempion faqat mamlakat ichida chempion bo'lib qoladi. Federatsiyaning uzfbf.pro saytidagi ochiq arxivida bugun 1987 yildan boshlab 137 turnir haqida yozuvlar bor — bu shunday ishning moddiy izi.
Terma jamoaning qit'aga chiqishi
Bu yerda manbalar farq qiladi, va buni halol ko'rsatish kerak. Timurning o'zi suhbatlarda burilish damini 2012 yilda Vetnamdagi Osiyo chempionati bilan bog'laydi — o'shanda qirq davlat delegatsiyasi oldida O'zbekiston madhiyasi birinchi marta yangragan. Federatsiya arxivi esa birinchi Osiyo oltin medalini 2013 yil 1 sentyabr, Vetnam deb sanalaydi — uni Aleksandr Saxarov yutgan — 2012 yilgi 46-Osiyo chempionati esa Toshkentda o'tgan deb yozilgan. Shaxsiy xotira bilan arxiv yozuvi orasidagi bir yillik farq oddiy hol, va biz birini ikkinchisiga moslashtirmaymiz. Sanalar va ismlar bo'yicha to'liq xronologiya Osiyo chempionatlari va O'zbekiston yo'li haqidagi materialda ko'rib chiqilgan.
Farq qilmaydigan narsa: uning rahbarligi yillarida Toshkent qit'a chempionatini ikki marta qabul qilgan — 46- va 49-chempionatni — hamda 2021 yilgi jahon chempionatini o'tkazgan. Bunday darajadagi startni qabul qilish huquqini mamlakat chiroyli ariza uchun emas, majmuaviy ko'rsatkichlar bo'yicha oladi: hakamlar bazasi, antidoping protokoli, zal, joylashtirish, obro'. Bu tashkilot nimaga erishganining eng xolis ko'rsatkichi.
Arnold Classic 2017 va u nimani o'zgartirdi
2017 yilda Timurning shogirdi Mixail Volinkin Arnold Classic'da havaskorlar orasida o'z toifasida g'olib chiqdi va professional maqom oldi. O'zbek bodibildingi uchun bu shunday miqyosdagi birinchi g'alaba edi; o'sha safar tafsilotlari Arnold Classic sahnasiga yo'l haqidagi materialda.
Amaliy natija ramziy natijadan muhimroq bo'lib chiqdi. Timur o'shandan beri yosh atletlarga takrorlaydigan maslahat ommabop emas: darrov Amerikaga yorib o'tishga urinmaslik, avval o'z mintaqasida unvon va obro' olish, AQShga esa Osiyo yoki jahon chempioni maqomida borish. Ismsiz kelgan sportchi na hakam e'tiborini, na shartnomani, na safar xarajatining qoplanishini oladi.
Xalqaro lavozimlar: ular amalda nimani anglatadi
Xalqaro federatsiyalar reestrlaridagi ikki satr uning bugun respublika taqvimidan tashqari nima bilan bandligini tushuntiradi.
- ABBF Deputy President'i. Osiyo bodibilding federatsiyasi — Osiyo chempionatlarini davlatlar o'rtasida taqsimlaydigan, hakamlik qoidalarini tasdiqlaydigan va milliy federatsiyalarni tan oladigan qit'a tuzilmasi. Prezident o'rinbosari lavozimi bu qarorlarda ishtirok etishni anglatadi, faxriy a'zolikni emas. Ism abbf.asia/EC.html dagi ijroiya qo'mita tarkibida ko'rsatilgan.
- WBPF tibbiy va antidoping qo'mitasi. Jahon bodibilding va fizika federatsiyasi — qit'adan yuqori daraja. Antidoping qo'mitasi xalqaro startlarda testlash protokoli va bu protokol milliy terma jamoalarga qanday qo'llanishi uchun javob beradi. Tarkib wbpsf.org/EC.html da e'lon qilingan.
Ikkinchi lavozim — endokrinologiyani qiziqqani uchun o'qigan o'smirning bevosita davomi. Farmakologiya haqidagi savol birinchi bo'lib beriladigan sport turida antidoping qo'mitasida o'tirgan rahbar bu savolga afsona sotuvchisi sifatida emas, protokolga imzo chekadigan odam sifatida javob beradi. Timurning bu boradagi o'z pozitsiyasi katta suhbatda ko'rib chiqilgan: turli toifalarning halol chegarasi turlicha, va intizom, rejim va ovqatlanish haqidagi suhbatni «kimyo» so'zi bilan almashtirish — hech narsa qilmaslikning eng qulay usuli.
2024 yil 13 iyun: bir kun, to'rtta tahririyat
O'zbekistonda sport federatsiyalari rahbarlari haqida kam va odatda bitta axborot sababi bilan yoziladi. 2024 yil 13 iyunda birdaniga to'rtta mustaqil tahririyat — Gazeta.uz ruscha va o'zbekcha versiyalarda, Afisha.uz, TheMag.uz va UzDaily — rekord voqea haqida material chiqardi va ularning har birida Timur Sabirovni O'zbekiston bodibilding va fitnes federatsiyasi prezidenti deb atadi. Tarjimai holni tekshirish nuqtai nazaridan bu har qanday avtobiografik sahifadan qimmatroq: bir-biridan mustaqil to'rtta nashr bir kunda lavozimni bir xil qayd etdi.
Bu tarjimai holda nima yo'q
Uning ismi bilan birga internetda yuradigan bir nechta da'voni biz bu yerda keltirmaymiz, chunki ularni tasdiqlay olmadik.
- IFBB xalqaro federatsiyasining mukofotlari. Bu WBPF va ABBF dan alohida tashkilot, va bunday mukofotning hujjatli tasdig'ini topa olmadik.
- Mutlaq chempionlikning aniq yillari. Ikki manba turli yillarni beradi, ehtiyotkorroq varianti tanlandi.
- Zalga kelgan aniq yoshi: o'n ikki yoki o'n uch, u o'zi turlicha aytadi.
- Biror zalning federatsiyaning rasmiy mashg'ulot bazasi maqomi. Ochiq manbalarda bunday hujjat yo'q, va biz buni da'vo qilmaymiz.
Tarjimai holdagi bo'shliqlar taxminan to'ldirilgan satrlardan halolroq. Yuqorida tasdiqlangan deb sanab o'tilgan hamma narsa havolalar bo'yicha bir necha daqiqada tekshiriladi.
Bu oddiy zal mijoziga nima uchun tegishli
Sanab o'tilganlarning hammasi yuqori yutuqlar sportining ichki oshxonasidek ko'rinadi, lekin uning haftasiga uch marta trenajyor zaliga boradigan odamga to'g'ridan-to'g'ri chiqishi bor. Murabbiylar malakasiga qo'yiladigan yagona talablar shuni anglatadiki, sport zalidagi yangi kelganga texnikani katta ehtimol bilan shunchaki yirik ko'ringan emas, o'qigan odam qo'yadi. Ochiq taqvim va hakamlik protokoli esa bir kun sahnaga chiqishga qaror qilgan o'smir tasodif emas, tushunarli zinapoyani ko'rishini bildiradi. Antidoping qo'mitasida o'tirgan rahbar esa mamlakatda farmakologiya haqidagi suhbat ohangini belgilaydi — va bu Toshkentning normal fitnes klublarida «kimyosiz bo'ladimi?» degan savolga bugun qanday javob berilishida sezilib turadi.
U bugun nimaga javob beradi
Vazifalar doirasi yigirma yilda mohiyatan deyarli o'zgarmadi, faqat miqyos o'zgardi. Bu yagona hakamlik qoidalari — Namangandagi natija Toshkentdagi natija bilan bir xil ma'no kasb etishi uchun; murabbiylar malakasi, chunki sport turi yangi kelganni xavfsiz olib bora oladigan odamlar paydo bo'lishidan tezroq o'smoqda; antidoping protokoli; va sportchi yilni rejalashtira oladigan taqvim. Qolgan hamma narsa shu to'rt banddan kelib chiqadi.
Federatsiyadan tashqarida u PROFORM DINAMO ni rivojlantiradi — Toshkentdagi Mirzo Ulug'bek shoh ko'chasi, 8a manzilidagi trenajyor zali, kecha-kunduz ishlaydi. Fitnes klub Life Fitness uskunalari bilan jihozlangan, va unda respublika startlarida chiqadiganlarning bir qismi mashq qiladi.